Rechtsstaat
Dit jaar is 25 juli uitgeroepen tot de Internationale Dag voor ‘Judicial Well-being’, vrij vertaald de dag voor het magistratelijk welbevinden. Een besluit van de Verenigde Naties, dat voortkomt uit de zogenoemde Nauru-verklaring, die precies een jaar geleden is aanvaard door de UNODC, het Bureau voor Drugs en Criminaliteit van de Verenigde Naties.
Het Network of the Presidents of the Supreme Judicial Courts of the EU, het European Network of Councils for the Judiciary (ENCJ), the Association of the Councils of State and Supreme Administrative Jurisdictions of the European Union (ACA-Europe) en de International Association of Judges (IAJ) hebben medio augustus een gezamenlijke verklaring uitgebracht over maatregelen die de onafhankelijkheid van het International Criminal Court aantasten.
Van 7 tot 15 september vindt de jaarlijkse Week van de Rechtsstaat plaats. In deze week openen rechtbanken, overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties hun deuren voor iedereen die meer wil ontdekken over de werking van onze democratie en rechtspraak.
Steeds vaker krijgen rechters wereldwijd, maar ook in Nederland, te maken met politieke en maatschappelijke druk. Uitspraken worden ter discussie gesteld of niet ten uitvoer gebracht en het legaliteitsbeginsel lijkt niet langer in alle gevallen een vanzelfsprekendheid. De NVvR signaleert al jaren kwetsbaarheden in de Nederlandse rechtsstaat en in de onafhankelijkheid van de rechter en heeft steeds opgeroepen het dak te repareren als de zon schijnt. De ervaringen in andere landen (Polen, USA, Hongarije, Griekenland en Italië) maken duidelijk dat de lucht betrekt. Wat staat ons te doen om de bedreigingen van de rechtsstaat op een succesvolle manier het hoofd te bieden? Onder de titel De rechtsstaat onder druk organiseerde Legal Valley Nederland hierover op 16 april een congres, waaraan NVvR-voorzitter Marc Fierstra meewerkte.
Op 14 maart publiceerde NRC een interview met een asielrechter van de rechtbank Limburg. De betreffende rechter gaf in dit interview uitleg over het werk van een asielrechter en het stellen van prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie. Naar aanleiding van dit interview hebben de Tweede Kamerleden Ceulemans en Boomsma (JA21) Kamervragen gesteld.
Op 14 maart 2026 publiceerde NRC een interview met een asielrechter van de rechtbank Limburg. De betreffende rechter gaf in dit interview uitleg over het werk van een asielrechter. Naar aanleiding van dit interview hebben de Tweede Kamerleden Ceulemans en Boomsma (JA21) Kamervragen gesteld.
Vandaag heeft het College voor de Rechten van de Mens geoordeeld dat de Staat vrouwelijke rechters in opleiding door het inschalings- en beloningsbeleid tussen 1994 en 2023 heeft gediscrimineerd. Ook is er sprake van discriminatie in drie individuele gevallen bij de beloning in de opleidingsperiode en na de benoeming tot rechter. Het College verwacht van de Staat dat opvolging wordt gegeven aan zijn oordelen en dat wordt bekeken of er mogelijkheden zijn voor financiële compensatie van de betrokken rechters. De NVvR herhaalt haar eerdere oproep aan de Minister tot erkenning en compensatie voor vrouwelijke rechters en officieren in opleiding die in het verleden ten onrechte ongelijk zijn beloond.
Leden van de Staten-Generaal, ministers en staatssecretarissen die in uitoefening van hun ambt delicten plegen, kunnen worden vervolgd. In de Herzieningswet die de minister van J&V hierover heeft voorgesteld, staat op welke manier dat moet gebeuren. Daartoe moet ook de Grondwet worden gewijzigd. De opdracht tot vervolging wordt bij de regering en de Tweede Kamer weggehaald en bij de procureur-generaal bij de Hoge Raad neergelegd. Daarnaast wordt in de Herzieningswet aandacht besteed aan de rol van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) dat in dit soort zaken een bijzondere taak heeft.
Het Asiel- en Migratiepact zal grote invloed hebben op de rechtspleging in Nederland en de rechtsbescherming van migranten en mensen die asiel aanvragen.
Wetsvoorstel om verheerlijking en vergoelijking van ernstige misdrijven strafbaar te stellen.