‘De rechter heeft een onafhankelijke positie in ons staatsbestel en is geen gewone ambtenaar. We hebben een eigen code om precies dat te benadrukken.’

De cultuur van een organisatie wordt vooral bepaald door informele omgangsvormen. Leidinggevenden vertrouwen vaak op officiële instructies, protocollen, aanwijzingen en codes, maar uiteindelijk wordt in de dagelijkse praktijk bepaald waar het echt om gaat.

Koos Plooij was ruim tien jaar kwaliteitsofficier bij het Landelijk Parket en een van de opstellers van de professionele standaard voor officieren van justitie. Zijn doel: kwaliteit tastbaar en zichtbaar maken.

Moeten. Voor Iris Wilschut (38) was het jarenlang het werkwoord dat haar professionele gedrag bepaalde. Ze moest een goede jurist zijn. Ze moest lijken op wie zij zelf als haar meest briljante collega beschouwde. Ze moest vooral niet door de mand vallen. ‘Ik werkte extreem hard om aan een ideaalbeeld te voldoen dat ik mijzelf onbewust had opgelegd. Daaronder smeulde de angst dat ik eigenlijk een “selectiefout” was. Dat ik nooit tot de RIO-opleiding toegelaten had mogen worden. Dat ik nooit goed genoeg zou zijn.’

Kwaliteit. Het is een onderwerp dat in elk visiedocument en elk jaarplan terugkomt. Cultuur en kwaliteit is ook een prioriteit van de NVvR. Maar waar hebben we het dan eigenlijk over?

Een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen in 2025, samengebracht in een visueel jaaroverzicht. In zeven minuten brengt de NVvR in beeld op welke manier de vereniging zich het afgelopen jaar heeft ingezet voor de belangen van de leden, voor de magistratuur en voor onze rechtsstaat.  

OM-bestuursleden van de NVvR vertellen wat de hack deze zomer voor hen betekende.  

Onderzoek naar deepfakes steeds geavanceerder

Zeno Geradts (1967) had al op jonge leeftijd belangstelling voor forensisch onderzoek, de wetenschappelijke studie naar sporen en andere mogelijke bewijsmiddelen ten behoeve van gerechtelijke procedures. Zijn vader was advocaat en raadde zijn zoon in de jaren negentig van de vorige eeuw aan stage te lopen bij wat destijds nog het Gerechtelijk Laboratorium heette. ‘Mijn enthousiasme was meteen gewekt.’

Hoe technologie en menselijke empathie elkaar kunnen versterken

Sinds eind 2023 bestaat er een Online Dispute Resolution voorziening die gebruik maakt van AI om VvE-, bouw- en erfgrensgeschillen laagdrempelig te beslechten: voorRecht-rechtspraak.nl. Het is een initiatief van de Rechtspraak zelf en beoogt mensen met een geschil op een eenvoudige manier te helpen tot een oplossing te komen.

AI-agenda rechtspraak: behoedzaam vooruit.

De kansen van technologie benutten zonder het recht of de rechtsstaat te schaden. Dat is de inzet van de AI-agenda voor de rechtspraak. Voor het samenvatten of vertalen van teksten is er binnenkort al een tool beschikbaar:  Rechtspraak GPT.

Dit jaar is 25 juli uitgeroepen tot de Internationale Dag voor ‘Judicial Well-being’, vrij vertaald de dag voor het magistratelijk welbevinden. Een besluit van de Verenigde Naties, dat voortkomt uit de zogenoemde Nauru-verklaring, die precies een jaar geleden is aanvaard door de UNODC, het Bureau voor Drugs en Criminaliteit van de Verenigde Naties.  

Esther de Jong en Jasper Vogel verzorgen bij SSR de cursus Persoonlijke Effectiviteit voor gerechts- en parketjuristen. Naast werkdruk is effectief communiceren in hiërarchische relaties een terugkerend thema. Over het geven van feedback, het maken van werkafspraken en het stellen van grenzen.  

In april 2024 publiceerde Jaap Winter het rapport Verkenning werkdruk Rechtspraak en Openbaar Ministerie. Werken aan echte oplossingen. Twee van de aanbevelingen om de werkdruk te verlichten gingen over samenwerking. Door bepaalde werkzaamheden te delegeren zou de druk op officieren van justitie en rechters kunnen afnemen, stelde Winter. Ook opperde hij de mogelijkheid van zelfsturende teams. Een jaar na oplevering van het rapport is er nog niet veel verbeterd, zo blijkt uit de enquête die de NVvR onlangs uitzette onder haar leden. Wij vroegen Winter naar de achtergrond van zijn aanbevelingen en waarom samenwerken in professionele organisaties lastig blijft.  

Binnen de rechterlijke organisatie en het Openbaar Ministerie werken veel verschillende soorten juristen. Rechters, (adjunct) officieren van justitie, parketsecretarissen, staf- en gerechtsjuristen hebben allemaal rechten gestudeerd, maar hun taken en verantwoordelijkheden verschillen. Hiërarchie binnen organisaties, wat is het en hoe ga je ermee om?  

De NVvR neemt luisteraars mee in haar eigen podcastserie Het Spiegelpaleis, gebaseerd op het gelijknamige jubileumboek dat in 2023 verscheen ter ere van 100 jaar NVvR. In deze serie spreekt beleidsadviseur Miek Smilde met (inmiddels voormalig) directeur Geert van Rhee en diverse gasten over thema’s die rechters en officieren van justitie dagelijks raken.  

Rechters en officieren van justitie merken nog weinig van de werkdrukmaatregelen die bij de rechtspraak en het Openbaar Ministerie tot verlichting zouden moeten leiden. Sterker nog, bijna 40 procent geeft aan dat hun werkdruk (in vergelijking tot vorig jaar) hoger is geworden. In de eerste werkdrukenquête na het verschijnen van het werkdrukrapport “Werken aan echte oplossingen” van Jaap Winter toetst de NVvR welke effecten haar leden hebben ondervonden van de 32 aanbevelingen om de te hoge werkdruk aan te pakken.  

Op 18 april startte de zesdelige podcastreeks Het Kaartenhuis van de Rechtsstaat. Journalist en jurist Folkert Jensma (NRC) duikt met deskundigen dieper in de toenemende druk op de rechtsstaat in deze tijd van radicalisering. Valt het tij nog te keren, en zo ja – hoe?  

In het radioprogramma Dit is de dag sprak NVvR-voorzitter Marc Fierstra op 25 februari met presentator Tijs van den Brink over de wankelende rechtsstaat en de opstelling van bewindspersonen met betrekking tot rechtelijke uitspraken.  

Eerlijk naar jezelf kijken, durven praten over persoonlijke en professionele dilemma’s en luisteren naar je lichaam. Wie het durft, kan met plezier een leven lang blijven werken. Wie het uit de weg gaat, loopt een risico te verzuren.  

Op sommige gerechten werken al jaren teamvoorzitters die zelf geen rechter zijn. Op andere gerechten blijkt er weerstand te bestaan tegen deze teamvoorzitters niet-rechter. Sommige taken van teamvoorzitters zouden voorbehouden moeten blijven aan rechters zelf, zoals het voeren van functioneringsgesprekken. De NVvR pleit voor een duidelijke afbakening van taken om de rechterlijke onafhankelijkheid te waarborgen.