De Ledenraad van de NVvR heeft op 29 juni het bestuur mandaat verleend voor de komende onderhandelingen voor het nieuwe Arbeidsvoorwaardenakkoord Rechterlijke Macht (cao RM). De inhoudelijke lijn van de inzetbrief, die is gebaseerd op de uitkomsten van de cao-enquête onder de leden, is vastgesteld. Daarmee is een belangrijke stap gezet in de voorbereiding op de cao-onderhandelingen.

Tijdens het Sector Overleg Rechterlijke Macht (SORM) op 25 juni heeft de NVvR opnieuw aandacht gevraagd voor de inschalingsproblematiek van rechters en officieren in opleiding die vóór 1 juli 2023 zijn ingestroomd. Daarbij zijn ook de uitkomsten van de ledenenquête, waarop 725 leden reageerden, onder de aandacht gebracht. De NVvR heeft nogmaals aangedrongen op een rechtvaardige, collectieve regeling voor de gedupeerde magistraten in opleiding.

Op 29 juni is de ledenraad van de NVvR bijeengeweest. Tijdens de bijeenkomst spraken de ledenraadsleden onder meer over werkdruk, het salarisonderzoek, inschaling, contacten met ondernemingsraden, de situatie bij het OM en de start van de cao-onderhandelingen.

De NVvR heeft in het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM) van 25 juni jl. ingestemd met de voorgestelde wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Wrra), waarmee de tijdelijke regeling voor rechter-/raadsheerplaatsvervangers in de Tweede Verzamelspoedwet COVID-19 permanent wordt gemaakt. Volgens de NVvR is dit een goede ontwikkeling, omdat uit de evaluatie blijkt dat plaatsvervangers met hun kennis bijdragen aan de kwaliteit van de rechtspraak en aan een structurele verruiming van de capaciteit binnen de rechtspraak.

Het eerste halfjaar van 2026 ligt achter ons. In de afgelopen maanden heeft de NVvR, in een nauwe samenwerking tussen het bestuur, de ledenraad, onze verschillende commissies en werkgroepen en het bureau, gewerkt aan uiteenlopende vraagstukken, projecten en dossiers. Daarbij stond steeds de belangenbehartiging van onze leden centraal.

In mei heeft de NVvR in voorbereiding op de cao-onderhandelingen alle NVvR-leden via een enquête bevraagd over hun prioriteiten. Hierop reageerden 1200 leden. In de antwoorden voeren loonsverhoging, werkdruk, veiligheid en duurzame inzetbaarheid de boventoon bij zowel rechters als officieren van justitie. Daarnaast hebben 239 leden aangegeven te willen meepraten via de NVvR-klankbordgroep cao. Op basis van de respons heeft de NVvR een inzetbrief opgesteld die op 29 juni in de Ledenraad zal worden besproken. Hoe gaat het verder?

De NVvR heeft begin juni via een ledenenquête mogelijke oplossingsrichtingen geïnventariseerd voor de inschalingsproblematiek tijdens de opleidingsperiode van rechters en officieren die voor 1 juli 2023 zijn ingestroomd. Binnen dit dossier spelen verschillende belangen en perspectieven. Op de enquête hebben 725 leden gereageerd. Naar aanleiding van de uitkomsten hiervan heeft de NVvR via een brief aan het Sector Overleg Rechterlijke Macht (SORM) nogmaals opgeroepen tot een rechtvaardige regeling te komen voor de gedupeerde magistraten in opleiding.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt in een onlangs verschenen rapport dat financiële instellingen politiek prominente personen (PEP’s) niet automatisch als hoog risico mogen behandelen, maar per geval risico gebaseerd moeten beoordelen. Raadsheren in de Hoge Raad, de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het bedrijfsleven vallen onder de PEP-definitie, maar volgens de AFM moet het concrete risico op witwassen en terrorismefinanciering altijd afzonderlijk worden gewogen. Het enkele feit dat sprake is van een PEP mag niet zonder meer leiden tot de kwalificatie ‘hoog risico’.

Eind mei kwamen de leden van de European Association of Judges (EAJ) voor de jaarvergadering bijeen in Luxemburg. Tijn van Osch, voorzitter van de commissie internationaal, en Marc Fierstra, voorzitter van het bestuur van de NVvR, vormden de Nederlandse delegatie. Tijdens de bijeenkomst bleek opnieuw dat de onafhankelijke rechtspraak in diverse Europese landen onder druk staat.

Artificial Intelligence (AI) speelt een steeds grotere rol binnen het juridisch domein. Voor de NVvR reden om dit voorjaar een speciale werkgroep AI op te richten. Het doel: inzicht krijgen in zowel de kansen als de grenzen van AI in de rechtspraktijk. De werkgroep bestaat uit NVvR-leden uit zowel de ZM als het OM, ondersteund door bestuursleden Chrisje Zuur en Allard Altena, en bureaumedewerkers. Na een eerste online kennismaking in maart, vond op 29 mei de eerste fysieke bijeenkomst plaats op het verenigingsbureau in Den Haag.

Rechters moeten onder bepaalde voorwaarden lid kunnen zijn van een gemeenteraad of provinciale staten. Rechters zijn namelijk ook burger en die burger komt het grondwettelijk vastgelegde passief kiesrecht toe. Het spreekt voor zich dat ze daarbij rekening houden met hun ambt en zich verschonen als de schijn van vooringenomenheid of belangenverstrengeling kan ontstaan. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat een rechter geen recht spreekt in de regio waarin de betrokken gemeente of provincie zetelt en geen zaken behandelt waarin de betrokken gemeente of provincie partij is. Dit staat in het advies dat de NVvR op verzoek van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft uitgebracht.

De Wetenschappelijke Commissie (WeCo) van de NVvR is om advies gevraagd over de tweede aanvullingswet Strafvordering. Daarom doet de WeCo een beroep op specialisten voor een ad hoc werkgroep die zich hiermee bezighoudt.

In de laatstgehouden ledenraad (13 april jl.) is het jaarverslag 2025 van de NVvR goedgekeurd. Eind april is dit jaarverslag vastgesteld door onze accountant, waarmee 2025 officieel is afgerond.

Deze week valt de voorjaarseditie van ons ledenmagazine Trema bij alle NVvR-leden op de mat. Trema staat dit keer in het teken van cultuur en kwaliteit binnen de rechtspleging, met als titel Hoe hoog ligt de lat?.

Op 5 maart jl. oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat de Staat vrouwelijke rechters heeft gediscrimineerd. Op 21 april jl. heeft de Staat op deze oordelen gereageerd. In zijn brief stelt de Staat zich deze oordelen aan te trekken en te zien wat de impact van deze oordelen is op de mensen in de organisaties die het betreft. Vervolgens verwijst de Staat naar de 5 miljoen euro die beschikbaar is gesteld voor erkenning en een uit te werken regeling. Tegen deze achtergrond wil het ministerie met de verschillende betrokkenen in een zorgvuldig proces in gesprek over een blijk van erkenning en de wijze waarop invulling kan worden gegeven aan het oordeel van het CRM.

Steeds vaker krijgen rechters wereldwijd, maar ook in Nederland, te maken met politieke en maatschappelijke druk. Uitspraken worden ter discussie gesteld of niet ten uitvoer gebracht en het legaliteitsbeginsel lijkt niet langer in alle gevallen een vanzelfsprekendheid. De NVvR signaleert al jaren kwetsbaarheden in de Nederlandse rechtsstaat en in de onafhankelijkheid van de rechter en heeft steeds opgeroepen het dak te repareren als de zon schijnt. De ervaringen in andere landen (Polen, USA, Hongarije, Griekenland en Italië) maken duidelijk dat de lucht betrekt. Wat staat ons te doen om de bedreigingen van de rechtsstaat op een succesvolle manier het hoofd te bieden? Onder de titel De rechtsstaat onder druk organiseerde Legal Valley Nederland hierover op 16 april een congres, waaraan NVvR-voorzitter Marc Fierstra meewerkte.

Op 22 april meldde de journalistieke website Follow The Money dat een rechter in de Rechtbank Noord-Holland in 2025 zo’n 4.000 informatieverzoeken indiende bij gemeenten om de Wet open overheid (Woo) te testen.

In de Arbeidsvoorwaardenovereenkomst sector Rechterlijke Macht 2024-2025 is afgesproken dat de Minister van Justitie en Veiligheid een arbeidsmarktonderzoek uitzet. Dit onderzoek richt zich op de relatieve salarispositie en overige arbeidsvoorwaarden van de rechterlijke ambtenaren in vergelijking tot andere juridische beroepsgroepen.

In het laatstgehouden Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM) op 26 maart jl. is afgesproken dat de Minister en de NVvR Verkenner werkdruk Jaap Winter zullen uitnodigen voor een gesprek. Conform aanbevelingen 26 en 27 uit het rapport van Jaap Winter zal in dat gesprek worden besproken of voldoende voortgang is gemaakt met de uitvoering van zijn aanbevelingen, wat de effecten zijn op de werkdruk en of bijsturing nodig is om de problematiek nog effectiever te adresseren. 

Op 13 april kwam de ledenraad van de NVvR voor de eerste keer dit jaar bijeen. De ledenraad sprak onder meer over de werkdruk en een gesprek met verkenner Jaap Winter. Verder werd gesproken over meer onderwerpen, zoals het arbeidsmarktonderzoek naar de relatieve salarispositie van rechterlijke ambtenaren.

In de onderhandelingen over het vorige arbeidsvoorwaardenakkoord heeft de NVvR aandacht gevraagd voor de vergoeding van rechters-plaatsvervangers. Sindsdien heeft de NVvR dit onderwerp regelmatig aan de orde gesteld in het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM). Desondanks is er inmiddels wel toegezegd dat in het volgende SORM een voorstel voor een regeling wordt geagendeerd. Het bezwaar voor de NVvR blijft dat dit te lang duurt.  

Begin februari kondigde de NVvR bij de leden aan op 4 november van dit jaar een congres te organiseren over  het gebruik van AI in de rechtspleging. In de opstart van de voorbereidingen kondigde de Raad voor de rechtspraak aan een maand eerder – op 2 oktober – eveneens een AI-congres te organiseren. De NVvR heeft om deze reden afgezien van de organisatie van een tweede congres in een dergelijk kort tijdsbestek en heeft besloten voor een andere aanpak te kiezen.

Vandaag leggen rijksambtenaren het werk neer uit protest tegen de zogeheten ‘nullijn’ waarmee het kabinet hun salarissen dit jaar wil bevriezen. Deze maatregel, ingesteld door het vorige kabinet, wordt door het huidige kabinet gehandhaafd. Onder de getroffen groep vallen ook de onmisbare ondersteunende medewerkers binnen de Rechterlijke Macht. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak spreekt haar steun uit voor deze collega’s.

In het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM) van 26 maart jl. heeft de NVvR opnieuw gewezen op het belang van de erkenning van ongelijke beloning van vrouwelijke rechters en officieren van justitie. Daarnaast heeft de NVvR gevraagd naar de uitwerking van een compensatieregeling voor getroffen rechters en officieren. De Staatssecretaris van Justitie & Veiligheid heeft de gevraagde erkenning tijdens het SORM niet gegeven. De Tweede Kamer heeft aan de Staatssecretaris een bedrag van 5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een compensatieregeling, waarmee een blijk van erkenning mogelijk gemaakt kan worden. Er is nog geen duidelijkheid over de wijze waarop en wanneer de Staatssecretaris invulling zal geven aan de besteding van dit bedrag.

Het kabinet wil dat rechters na hun wettelijke ontslagleeftijd van 70 jaar nog maximaal drie jaar kunnen doorwerken als plaatsvervanger. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen heeft dit aangekondigd in een brief aan de Tweede Kamer.

Op 14 maart publiceerde NRC een interview met een asielrechter van de rechtbank Limburg. De betreffende rechter gaf in dit interview uitleg over het werk van een asielrechter en het stellen van prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie. Naar aanleiding van dit interview hebben de Tweede Kamerleden Ceulemans en Boomsma (JA21) Kamervragen gesteld.

Bij de vaststelling van de begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid is op 24 maart jl. een amendement aangenomen dat 5 miljoen euro vrijmaakt voor een eerste financiële tegemoetkoming voor vrouwelijke rechters en officieren die ongelijk beloond zijn. Uitwerking van een regeling zal plaatshebben in het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM).

Bij de Eerste Kamer is onder andere de Wet invoering tweestatusstelsel aanhangig. Het Besluit houdende wijziging van het Vreemdelingenbesluit 2000 houdt daarmee verband. De Wetenschappelijke Commissie (WeCo) van de NVvR is in 2025 niet door de toenmalige minister van Asiel en Migratie gevraagd advies uit te brengen over het besluit en het wetsvoorstel. Desalniettemin verwees de WeCo eerder naar het Europese Asiel- en Migratiepact en de mogelijke implicaties daarvan voor Nederland. Nu de Eerste Kamer over de invoering van een tweestatusstelsel moet beslissen, brengt de WeCo alsnog een advies uit.

Op 17 maart jl. vond een zitting plaats bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM) over ongelijke beloning tussen mannelijke en vrouwelijke rechters. Voor de betrokken rechters vormt deze zitting een belangrijke stap in hun strijd voor gelijke beloning en een definitieve oplossing. In zijn slotwoord sprak de president van de rechtbank Amsterdam eveneens de hoop uit dat er een oplossing wordt gevonden.

De NVvR is gestart met de voorbereidingen voor de onderhandelingen over een nieuw Arbeidsvoorwaardenakkoord voor de Rechterlijke Macht. Op 13 maart jl. heeft het bestuur hiervoor een nieuw cao-team geformeerd. Dit team is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle gelederen van de NVvR: bestuur, ledenraad en commissie Rechtspositie en bureau. Het cao-team buigt zich de komende tijd over de onderhandelingsthema’s.