De Wetenschappelijke Commissie (WeCo) van de NVvR is om advies gevraagd over de tweede aanvullingswet Strafvordering. Daarom doet de WeCo een beroep op specialisten voor een ad hoc werkgroep die zich hiermee bezighoudt.

In de laatstgehouden ledenraad (13 april jl.) is het jaarverslag 2025 van de NVvR goedgekeurd. Eind april is dit jaarverslag vastgesteld door onze accountant, waarmee 2025 officieel is afgerond.

Deze week valt de voorjaarseditie van ons ledenmagazine Trema bij alle NVvR-leden op de mat. Trema staat dit keer in het teken van cultuur en kwaliteit binnen de rechtspleging, met als titel Hoe hoog ligt de lat?.

Op 5 maart jl. oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat de Staat vrouwelijke rechters heeft gediscrimineerd. Op 21 april jl. heeft de Staat op deze oordelen gereageerd. In zijn brief stelt de Staat zich deze oordelen aan te trekken en te zien wat de impact van deze oordelen is op de mensen in de organisaties die het betreft. Vervolgens verwijst de Staat naar de 5 miljoen euro die beschikbaar is gesteld voor erkenning en een uit te werken regeling. Tegen deze achtergrond wil het ministerie met de verschillende betrokkenen in een zorgvuldig proces in gesprek over een blijk van erkenning en de wijze waarop invulling kan worden gegeven aan het oordeel van het CRM.

Steeds vaker krijgen rechters wereldwijd, maar ook in Nederland, te maken met politieke en maatschappelijke druk. Uitspraken worden ter discussie gesteld of niet ten uitvoer gebracht en het legaliteitsbeginsel lijkt niet langer in alle gevallen een vanzelfsprekendheid. De NVvR signaleert al jaren kwetsbaarheden in de Nederlandse rechtsstaat en in de onafhankelijkheid van de rechter en heeft steeds opgeroepen het dak te repareren als de zon schijnt. De ervaringen in andere landen (Polen, USA, Hongarije, Griekenland en Italië) maken duidelijk dat de lucht betrekt. Wat staat ons te doen om de bedreigingen van de rechtsstaat op een succesvolle manier het hoofd te bieden? Onder de titel De rechtsstaat onder druk organiseerde Legal Valley Nederland hierover op 16 april een congres, waaraan NVvR-voorzitter Marc Fierstra meewerkte.

Op 22 april meldde de journalistieke website Follow The Money dat een rechter in de Rechtbank Noord-Holland in 2025 zo’n 4.000 informatieverzoeken indiende bij gemeenten om de Wet open overheid (Woo) te testen.

In de Arbeidsvoorwaardenovereenkomst sector Rechterlijke Macht 2024-2025 is afgesproken dat de Minister van Justitie en Veiligheid een arbeidsmarktonderzoek uitzet. Dit onderzoek richt zich op de relatieve salarispositie en overige arbeidsvoorwaarden van de rechterlijke ambtenaren in vergelijking tot andere juridische beroepsgroepen.

In het laatstgehouden Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM) op 26 maart jl. is afgesproken dat de Minister en de NVvR Verkenner werkdruk Jaap Winter zullen uitnodigen voor een gesprek. Conform aanbevelingen 26 en 27 uit het rapport van Jaap Winter zal in dat gesprek worden besproken of voldoende voortgang is gemaakt met de uitvoering van zijn aanbevelingen, wat de effecten zijn op de werkdruk en of bijsturing nodig is om de problematiek nog effectiever te adresseren. 

Op 13 april kwam de ledenraad van de NVvR voor de eerste keer dit jaar bijeen. De ledenraad sprak onder meer over de werkdruk en een gesprek met verkenner Jaap Winter. Verder werd gesproken over meer onderwerpen, zoals het arbeidsmarktonderzoek naar de relatieve salarispositie van rechterlijke ambtenaren.

In de onderhandelingen over het vorige arbeidsvoorwaardenakkoord heeft de NVvR aandacht gevraagd voor de vergoeding van rechters-plaatsvervangers. Sindsdien heeft de NVvR dit onderwerp regelmatig aan de orde gesteld in het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM). Desondanks is er inmiddels wel toegezegd dat in het volgende SORM een voorstel voor een regeling wordt geagendeerd. Het bezwaar voor de NVvR blijft dat dit te lang duurt.  

Begin februari kondigde de NVvR bij de leden aan op 4 november van dit jaar een congres te organiseren over  het gebruik van AI in de rechtspleging. In de opstart van de voorbereidingen kondigde de Raad voor de rechtspraak aan een maand eerder – op 2 oktober – eveneens een AI-congres te organiseren. De NVvR heeft om deze reden afgezien van de organisatie van een tweede congres in een dergelijk kort tijdsbestek en heeft besloten voor een andere aanpak te kiezen.

Vandaag leggen rijksambtenaren het werk neer uit protest tegen de zogeheten ‘nullijn’ waarmee het kabinet hun salarissen dit jaar wil bevriezen. Deze maatregel, ingesteld door het vorige kabinet, wordt door het huidige kabinet gehandhaafd. Onder de getroffen groep vallen ook de onmisbare ondersteunende medewerkers binnen de Rechterlijke Macht. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak spreekt haar steun uit voor deze collega’s.

In het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM) van 26 maart jl. heeft de NVvR opnieuw gewezen op het belang van de erkenning van ongelijke beloning van vrouwelijke rechters en officieren van justitie. Daarnaast heeft de NVvR gevraagd naar de uitwerking van een compensatieregeling voor getroffen rechters en officieren. De Staatssecretaris van Justitie & Veiligheid heeft de gevraagde erkenning tijdens het SORM niet gegeven. De Tweede Kamer heeft aan de Staatssecretaris een bedrag van 5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een compensatieregeling, waarmee een blijk van erkenning mogelijk gemaakt kan worden. Er is nog geen duidelijkheid over de wijze waarop en wanneer de Staatssecretaris invulling zal geven aan de besteding van dit bedrag.

Het kabinet wil dat rechters na hun wettelijke ontslagleeftijd van 70 jaar nog maximaal drie jaar kunnen doorwerken als plaatsvervanger. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen heeft dit aangekondigd in een brief aan de Tweede Kamer.

Op 14 maart publiceerde NRC een interview met een asielrechter van de rechtbank Limburg. De betreffende rechter gaf in dit interview uitleg over het werk van een asielrechter en het stellen van prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie. Naar aanleiding van dit interview hebben de Tweede Kamerleden Ceulemans en Boomsma (JA21) Kamervragen gesteld.

Bij de vaststelling van de begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid is op 24 maart jl. een amendement aangenomen dat 5 miljoen euro vrijmaakt voor een eerste financiële tegemoetkoming voor vrouwelijke rechters en officieren die ongelijk beloond zijn. Uitwerking van een regeling zal plaatshebben in het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (SORM).

Bij de Eerste Kamer is onder andere de Wet invoering tweestatusstelsel aanhangig. Het Besluit houdende wijziging van het Vreemdelingenbesluit 2000 houdt daarmee verband. De Wetenschappelijke Commissie (WeCo) van de NVvR is in 2025 niet door de toenmalige minister van Asiel en Migratie gevraagd advies uit te brengen over het besluit en het wetsvoorstel. Desalniettemin verwees de WeCo eerder naar het Europese Asiel- en Migratiepact en de mogelijke implicaties daarvan voor Nederland. Nu de Eerste Kamer over de invoering van een tweestatusstelsel moet beslissen, brengt de WeCo alsnog een advies uit.

Op 17 maart jl. vond een zitting plaats bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM) over ongelijke beloning tussen mannelijke en vrouwelijke rechters. Voor de betrokken rechters vormt deze zitting een belangrijke stap in hun strijd voor gelijke beloning en een definitieve oplossing. In zijn slotwoord sprak de president van de rechtbank Amsterdam eveneens de hoop uit dat er een oplossing wordt gevonden.

De NVvR is gestart met de voorbereidingen voor de onderhandelingen over een nieuw Arbeidsvoorwaardenakkoord voor de Rechterlijke Macht. Op 13 maart jl. heeft het bestuur hiervoor een nieuw cao-team geformeerd. Dit team is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle gelederen van de NVvR: bestuur, ledenraad en commissie Rechtspositie en bureau. Het cao-team buigt zich de komende tijd over de onderhandelingsthema’s.

Op 13 april komt de ledenraad van de NVvR bijeen. Op de agenda staan onder andere de inschaling van rio’s en oio’s, werkdruk, de ontwikkelingen bij de Centrale Raad van Beroep, de ICT-problematiek OM, vaststelling jaarstukken 2025 en het salarisonderzoek dat overeen werd gekomen in de cao RM 2024-2025.

De NVvR heeft in een brief de Raad voor de rechtspraak en de presidenten van de gerechten opgeroepen om artikel 5c, eerste en tweede lid Wrra onverkort te blijven toepassen en de bestaande praktijk van het  zogenaamde ‘rondschrijven’ van kandidaten bij benoemingen niet te beëindigen.

Op 14 maart 2026 publiceerde NRC een interview met een asielrechter van de rechtbank Limburg. De betreffende rechter gaf in dit interview uitleg over het werk van een asielrechter. Naar aanleiding van dit interview hebben de Tweede Kamerleden Ceulemans en Boomsma (JA21) Kamervragen gesteld.

VOLT en D66 formuleerden in 2025 een initiatiefwetsvoorstel met als doel om de strafbaarstelling af te schaffen van artsen die in uitoefening van hun beroep betrokken zijn bij euthanasie. De Wetenschappelijke Commissie van de NVvR vindt dat de initiatiefnemers niet voldoende hebben onderbouwd waarom tot een wijziging van de bestaande euthanasiewetgeving moet worden overgegaan.

In het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet vergoeding affectieschade wordt de kring van gerechtigden op affectieschade uitgebreid. Ook (half/stief)broers en -zussen van de overledene of anderszins getroffen persoon kunnen straks een beroep op affectieschade doen. De Wetenschappelijke Commissie van de NVvR is het eens met de algemene lijn en strekking van het wetsvoorstel, maar maakt wel enige kanttekeningen over affectieschade in het algemeen.

In de afgelopen week oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat het inschalingsbeleid tussen 1994 en 2023 voor vrouwelijke rechters in opleiding nadelig en discriminatoir heeft uitwerkt. Ook is er volgens het College in drie individuele gevallen sprake van discriminatie bij de beloning in de opleidingsperiode en na de benoeming tot rechter.

Op 8 maart was het Internationale Vrouwendag. Dit jaar stond deze dag in het teken van #NietMijnRecht, waarbij via verschillende landelijke en lokale activiteiten aandacht werd gevraagd voor vrouwenrechten en gendergelijkheid. Het thema benadrukte onderwerpen als geweld tegen en (on)gelijke kansen voor vrouwen. Ter gelegenheid van deze sinds 1911 jaarlijks terugkomende dag plaatste het Algemeen Dagblad de rechtspraak in de schijnwerpers als werkomgeving waar vrouwen inmiddels in de meerderheid zijn. Hoe komt dit? En maakt het uit of een rechtzoekende een vrouwelijke of een mannelijke rechter in de zittingszaal treft?

Vandaag heeft het College voor de Rechten van de Mens geoordeeld dat de Staat vrouwelijke rechters in opleiding door het inschalings- en beloningsbeleid tussen 1994 en 2023 heeft gediscrimineerd. Ook is er sprake van discriminatie in drie individuele gevallen bij de beloning in de opleidingsperiode en na de benoeming tot rechter. Het College verwacht van de Staat dat opvolging wordt gegeven aan zijn oordelen en dat wordt bekeken of er mogelijkheden zijn voor financiële compensatie van de betrokken rechters. De NVvR herhaalt haar eerdere oproep aan de Minister tot erkenning en compensatie voor vrouwelijke rechters en officieren in opleiding die in het verleden ten onrechte ongelijk zijn beloond.

De International Association of Judges (IAJ), waarbij ook de NVvR als lid is aangesloten, is genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede 2026. De nominatie werd namens de Noorse rechtersassociatie gedaan door het Noorse parlementslid Even Eriksen, woordvoerder over justitiebeleid en eerste plaatsvervangend voorzitter van de vaste commissie voor Justitie.

De NVvR vindt het van groot belang dat bij de inschaling van rechters en officieren van justitie in opleiding eventueel ontstaan onrecht niet alleen wordt erkend, maar ook daadwerkelijk wordt hersteld. De verantwoordelijkheid tot erkenning en herstel ligt bij de betrokken werkorganisaties en bij de Minister. In dat kader heeft de NVvR op 20 januari 2026 een brief verzonden aan alle presidenten en hoofdofficieren in Nederland. Deze brieven zijn inmiddels beantwoord door het College van procureurs-generaal en door de voorzitter van het Presidenten-Raad Overleg (PRO) namens de presidenten van de rechtbanken.

In het Arbeidsvoorwaardenakkoord RM 2024-2025 is afgesproken dat de Minister van Justitie en Veiligheid een onderzoek gaat uitvoeren naar de relatieve salarispositie en overige arbeidsvoorwaarden van rechterlijk ambtenaren in vergelijking tot andere beroepsgroepen. Na uitvoerig overleg is op 22 januari jl. het aanbestedingstraject begonnen. Verwachting is dat de bekendmaking van de voorlopige gunning uiterlijk eind