Publicaties per label

‘De rechter heeft een onafhankelijke positie in ons staatsbestel en is geen gewone ambtenaar. We hebben een eigen code om precies dat te benadrukken.’

De cultuur van een organisatie wordt vooral bepaald door informele omgangsvormen. Leidinggevenden vertrouwen vaak op officiële instructies, protocollen, aanwijzingen en codes, maar uiteindelijk wordt in de dagelijkse praktijk bepaald waar het echt om gaat.

Koos Plooij was ruim tien jaar kwaliteitsofficier bij het Landelijk Parket en een van de opstellers van de professionele standaard voor officieren van justitie. Zijn doel: kwaliteit tastbaar en zichtbaar maken.

Moeten. Voor Iris Wilschut (38) was het jarenlang het werkwoord dat haar professionele gedrag bepaalde. Ze moest een goede jurist zijn. Ze moest lijken op wie zij zelf als haar meest briljante collega beschouwde. Ze moest vooral niet door de mand vallen. ‘Ik werkte extreem hard om aan een ideaalbeeld te voldoen dat ik mijzelf onbewust had opgelegd. Daaronder smeulde de angst dat ik eigenlijk een “selectiefout” was. Dat ik nooit tot de RIO-opleiding toegelaten had mogen worden. Dat ik nooit goed genoeg zou zijn.’

Kwaliteit. Het is een onderwerp dat in elk visiedocument en elk jaarplan terugkomt. Cultuur en kwaliteit is ook een prioriteit van de NVvR. Maar waar hebben we het dan eigenlijk over?

Een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen in 2025, samengebracht in een visueel jaaroverzicht. In zeven minuten brengt de NVvR in beeld op welke manier de vereniging zich het afgelopen jaar heeft ingezet voor de belangen van de leden, voor de magistratuur en voor onze rechtsstaat.  

OM-bestuursleden van de NVvR vertellen wat de hack deze zomer voor hen betekende.  

Onderzoek naar deepfakes steeds geavanceerder

Zeno Geradts (1967) had al op jonge leeftijd belangstelling voor forensisch onderzoek, de wetenschappelijke studie naar sporen en andere mogelijke bewijsmiddelen ten behoeve van gerechtelijke procedures. Zijn vader was advocaat en raadde zijn zoon in de jaren negentig van de vorige eeuw aan stage te lopen bij wat destijds nog het Gerechtelijk Laboratorium heette. ‘Mijn enthousiasme was meteen gewekt.’

Hoe technologie en menselijke empathie elkaar kunnen versterken

Sinds eind 2023 bestaat er een Online Dispute Resolution voorziening die gebruik maakt van AI om VvE-, bouw- en erfgrensgeschillen laagdrempelig te beslechten: voorRecht-rechtspraak.nl. Het is een initiatief van de Rechtspraak zelf en beoogt mensen met een geschil op een eenvoudige manier te helpen tot een oplossing te komen.

AI-agenda rechtspraak: behoedzaam vooruit.

De kansen van technologie benutten zonder het recht of de rechtsstaat te schaden. Dat is de inzet van de AI-agenda voor de rechtspraak. Voor het samenvatten of vertalen van teksten is er binnenkort al een tool beschikbaar:  Rechtspraak GPT.

Dit jaar is 25 juli uitgeroepen tot de Internationale Dag voor ‘Judicial Well-being’, vrij vertaald de dag voor het magistratelijk welbevinden. Een besluit van de Verenigde Naties, dat voortkomt uit de zogenoemde Nauru-verklaring, die precies een jaar geleden is aanvaard door de UNODC, het Bureau voor Drugs en Criminaliteit van de Verenigde Naties.  

Esther de Jong en Jasper Vogel verzorgen bij SSR de cursus Persoonlijke Effectiviteit voor gerechts- en parketjuristen. Naast werkdruk is effectief communiceren in hiërarchische relaties een terugkerend thema. Over het geven van feedback, het maken van werkafspraken en het stellen van grenzen.  

In april 2024 publiceerde Jaap Winter het rapport Verkenning werkdruk Rechtspraak en Openbaar Ministerie. Werken aan echte oplossingen. Twee van de aanbevelingen om de werkdruk te verlichten gingen over samenwerking. Door bepaalde werkzaamheden te delegeren zou de druk op officieren van justitie en rechters kunnen afnemen, stelde Winter. Ook opperde hij de mogelijkheid van zelfsturende teams. Een jaar na oplevering van het rapport is er nog niet veel verbeterd, zo blijkt uit de enquête die de NVvR onlangs uitzette onder haar leden. Wij vroegen Winter naar de achtergrond van zijn aanbevelingen en waarom samenwerken in professionele organisaties lastig blijft.  

Binnen de rechterlijke organisatie en het Openbaar Ministerie werken veel verschillende soorten juristen. Rechters, (adjunct) officieren van justitie, parketsecretarissen, staf- en gerechtsjuristen hebben allemaal rechten gestudeerd, maar hun taken en verantwoordelijkheden verschillen. Hiërarchie binnen organisaties, wat is het en hoe ga je ermee om?  

De NVvR neemt luisteraars mee in haar eigen podcastserie Het Spiegelpaleis, gebaseerd op het gelijknamige jubileumboek dat in 2023 verscheen ter ere van 100 jaar NVvR. In deze serie spreekt beleidsadviseur Miek Smilde met (inmiddels voormalig) directeur Geert van Rhee en diverse gasten over thema’s die rechters en officieren van justitie dagelijks raken.  

Rechters en officieren van justitie merken nog weinig van de werkdrukmaatregelen die bij de rechtspraak en het Openbaar Ministerie tot verlichting zouden moeten leiden. Sterker nog, bijna 40 procent geeft aan dat hun werkdruk (in vergelijking tot vorig jaar) hoger is geworden. In de eerste werkdrukenquête na het verschijnen van het werkdrukrapport “Werken aan echte oplossingen” van Jaap Winter toetst de NVvR welke effecten haar leden hebben ondervonden van de 32 aanbevelingen om de te hoge werkdruk aan te pakken.  

Op 18 april startte de zesdelige podcastreeks Het Kaartenhuis van de Rechtsstaat. Journalist en jurist Folkert Jensma (NRC) duikt met deskundigen dieper in de toenemende druk op de rechtsstaat in deze tijd van radicalisering. Valt het tij nog te keren, en zo ja – hoe?  

In het radioprogramma Dit is de dag sprak NVvR-voorzitter Marc Fierstra op 25 februari met presentator Tijs van den Brink over de wankelende rechtsstaat en de opstelling van bewindspersonen met betrekking tot rechtelijke uitspraken.  

Eerlijk naar jezelf kijken, durven praten over persoonlijke en professionele dilemma’s en luisteren naar je lichaam. Wie het durft, kan met plezier een leven lang blijven werken. Wie het uit de weg gaat, loopt een risico te verzuren.  

Op sommige gerechten werken al jaren teamvoorzitters die zelf geen rechter zijn. Op andere gerechten blijkt er weerstand te bestaan tegen deze teamvoorzitters niet-rechter. Sommige taken van teamvoorzitters zouden voorbehouden moeten blijven aan rechters zelf, zoals het voeren van functioneringsgesprekken. De NVvR pleit voor een duidelijke afbakening van taken om de rechterlijke onafhankelijkheid te waarborgen.  

Waarom een goed gesprek conflicten op de werkvloer kan voorkomen

Benoeming voor het leven (in de praktijk tot zeventig jaar) geeft rechters de zekerheid dat zij zonder last of ruggenspraak – en zonder de dreiging van ontslag – hun werk kunnen doen. De rechterlijke onafhankelijkheid wordt dus arbeidsrechtelijk gestut. Niet dat zich nooit conflicten voordoen. Ook rechters en officieren kunnen in de knoop komen te zitten; met zichzelf, hun collega’s of leidinggevenden. Wat kan de NVvR in dat geval voor hen betekenen?

Tot onze grote frustratie, ondanks herhaalde verzoeken en vele inspanningen van de NVvR blijkt dat het Ministerie van Justitie & Veiligheid nog steeds geen politieke en budgettaire ruimte voor de cao onderhandelingen (mandaat) bij de Ministerraad heeft gevraagd voor de nieuwe cao Rechterlijke Macht. Deze cao had op 1 juli van dit jaar moeten ingaan. Wel heeft het departement begin juli een schot voor de boeg gegeven door een brief te overhandigen met daarin de contouren van hun inzet voor de onderhandelingen. Hoewel deze contourenbrief een stap in de goede richting is, is deze brief zonder mandaat niets waard. Frank Schoonen, voorzitter van het onderhandelingsteam van de NVvR, licht de laatste stand van zaken toe in een videoboodschap.  

De inschaling van rechters en officieren van justitie in opleiding heeft de afgelopen tijd veel stof doen opwaaien. Inmiddels is een onderzoek uitgevoerd, hebben gesprekken plaatsgevonden, is een manifest aangeboden, is er veel media-aandacht geweest en zijn Kamervragen gesteld. Daarnaast heeft de COR van de zittende magistratuur aangegeven dat het hoog tijd is voor actie. Jammer genoeg is er ondanks alle inspanningen nog steeds geen oplossing gevonden. NVvR-voorzitter Marc Fierstra licht de stand van zaken toe in een videoboodschap.  

Op 11 juni sprak (gepensioneerd) rechter Frank Wieland in de NVvR-studio over zijn boek ‘Het Proces’, dat eind 2023 werd gepubliceerd. Wieland was 34 jaar rechter. In het boek reflecteert hij over de taak en de persoon van de rechter en beschrijft hij de zaak van zijn leven; die van Willem Holleeder in het Vandros-proces.  

Noortje Wiezer is van huis uit socioloog en werkt al 26 jaar bij TNO als specialist op het gebied van sociale en organisatiepsychologie. Haar aandachtsgebied is werkdruk.  

Marc Fierstra, voorzitter, en Ard Schoep, tot voor kort vicevoorzitter van de NVvR, namen deel aan de zogeheten stuurgroep die de Verkenner samenstelde. Een terugblik op ‘het proces’.  

Op 23 april overhandigde Jaap Winter het rapport Verkenning Werkdruk, Rechtspraak en Openbaar Ministerie – Werken aan echte oplossingen aan de minister voor Rechtsbescherming en aan de NVvR. In het rapport staan 32 aanbevelingen om de structureel te hoge werkdruk bij OM en rechtspraak aan te pakken. Geen silver bullets, maar een aansporing tot actie. De NVvR in gesprek met de Verkenner werkdruk.  

Hoe zou u het vinden als u minder betaald krijgt dan de persoon die door u wordt opgeleid? Stelt u zich eens voor: een medisch specialist die minder krijgt dan de arts-in-opleiding. Een ervaren docent die minder krijgt dan een pas beginnende. Ondenkbaar, toch?  

Vraaggesprek met verkenner Werkdruk Jaap Winter, gehouden op 24 april 2024, naar aanleiding van de presentatie van zijn rapport “Verkenning Werkdruk Rechtspraak en Openbaar Ministerie” aan NVvR-voorzitter Marc Fierstra en aan de minister voor Rechtsbescherming, Franc Weerwind, op 23 april.  

In de afgelopen weken en maanden is er door veel collega’s onder leiding van verkenner Jaap Winter hard gewerkt aan de mogelijke oplossingen voor de aanpak van onze werkdruk. Het traject van de verkenner bevindt zich nu in de eindfase. Deze week is het laatste inhoudelijke gesprek gevoerd en naar verwachting worden de aanbevelingen voor het terugdringen van de werkdruk nu snel aangeboden.  

Op 6 oktober 1923 richtten drieëndertig kinder- en politierechters, officieren van justitie en griffiers de Vereeniging voor Kinder- en Politierechtspraak (de VvKPR) op. Honderd jaar later heeft de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak nog altijd bestaansrecht. Voorzitter Marc Fierstra legt uit waarom.  

In september verscheen het rapport Kwaliteit van rechtspraak: versterking door samenwerken. Voorzitter van de visitatiecommissie Rechtspraak Wim van Harten licht de bevindingen toe.  

Klassieke noten, cabaret, swingende muziek en elkaar weer zien. Met een sfeervolle avond vierde de NVvR op 6 oktober haar honderdjarig bestaan in het Haagse theater Diligentia. Precies een eeuw geleden werd de vereniging opgericht als Vereeniging voor Kinder- en Politierechtspraak en nu, een eeuw later, leeft de vereniging meer dan ooit.  

Het verkenningsproces naar oplossingen voor de werkdruk in de rechtspraak is op 14 juli jl. begonnen met een kick-off sessie met vertegenwoordigers van de NVvR, de Raad voor de rechtspraak, het OM en het Ministerie van J&V. Tijdens de sessie zijn vooral afspraken gemaakt over het proces. De NVvR bereidt zich momenteel voor op de invulling van de diverse inhoudelijke sessies die door de verkenner worden georganiseerd.  

In de in juni 2023 afgesloten cao voor leden van de Rechterlijke Macht is afgesproken dat een onafhankelijke Verkenner wordt aangesteld om binnen 6 maanden concrete aanbevelingen te doen voor de aanpak van de werkdruk. Op 14 juli start Verkenner Jaap Winter met zijn werkzaamheden.  

Oproep aan NVvR-leden van voorzitter Marc Fierstra voor de opdrachtformulering van de onafhankelijke Verkenner ter bestrijding van de werkdruk in de rechtspleging.  

Op 8 mei jl. heeft de Ledenraad van de NVvR ingestemd met het onderhandelingsresultaat voor een nieuwe arbeidsvoorwaardenovereenkomst voor de sector Rechterlijke Macht. De Ministerraad had hiervoor al groen licht gegeven. Daarmee is het akkoord een feit. Hieronder vijf gestelde vragen en antwoorden hierop over het recente cao-akkoord.  

Zwart-wit, goed-kwaad. De grenzen tussen wat recht is en wat onrecht werden Gerrit van der Burg (1959) met de paplepel ingegoten. Zijn vader zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet, maar zweeg in de naoorlogse jaren over zijn ervaringen.  

De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak bestaat op 6 oktober dit jaar precies 100 jaar. In deze Trema blikken twee oud-presidenten – van wie er een ook voorzitter van de NVvR was – terug op de organisatie van de rechtspraak en hun eigen leidinggevende rol daarin. ‘Rechters accepteren alleen het gezag van rechters.’  

Toelichting van NVvR-voorzitter Marc Fierstra op het onderhandelingsresultaat voor een nieuwe arbeidsvoorwaardenovereenkomst (2022-2024) voor de rechterlijke macht.

Het bestuur van de NVvR heeft, op advies van het cao-team, besloten de onderhandelingen aan de cao-tafel te hervatten. De aangekondigde acties worden voorlopig opgeschort. Er is nadrukkelijk nog geen onderhandelaarsakkoord, maar wel voldoende perspectief om de onderhandelingen te hervatten. In een videoboodschap beantwoordt NVvR-voorzitter Marc Fierstra hierover 5 vragen.  

De afgelopen weken heeft de NVvR tijdens tien bijeenkomsten de leden geraadpleegd over mogelijke acties na de vastgelopen cao-onderhandelingen. Hieruit blijkt dat magistraten de opstelling van de vakbond massaal steunen en bereid zijn daaraan consequenties te verbinden. De vakbond heeft de minister een ultimatum gesteld tot 10 maart aanstaande. Als de minister dan nog niet tegemoet is gekomen aan de geformuleerde eisen, zal de NVvR tot nadere acties overgaan.  

Vandaag bezocht de NVvR de Rechtbank Amsterdam waar een kleine 100 leden en niet-leden met elkaar spraken over de laatste stand van zaken rondom de cao Rechterlijke Macht.  

Vraaggesprek met journalist Paul van Liempt over zijn boek Misdaad en straf in de polder, waaraan hij drie jaar werkte en dat in 2022 verscheen.  

De buurtrechtbank in de Amsterdamse wijk Venserpolder is sinds een jaar open. Uit de brochure: ‘De buurtrechter vindt dat problemen er zijn om op te lossen.’  

Omdat officieren van justitie het veel te druk hebben, moeten ze zoveel mogelijk taken afstoten en zich concentreren op het afdoen van zaken. ‘Onmogelijk,’ zeggen Els Martens en Anouk Paulus.  

Rechtbanken spelen een steeds grotere rol als het gaat om de aanpak van problematische schulden. ‘Niemand leest onze vonnissen’.  

Beslecht de rechter alleen een juridisch geschil of lost hij ook problemen op? Die tegenstelling staat vaak centraal als het over de taak van de rechter gaat. Volgens Robine de Lange-Tegelaar hoort wijkrechtspraak thuis bij het rechterlijk domein. Ruth de Bock bakent dat domein liever strikter af.  

Bijna vier jaar geleden trad rechter Henk Naves aan als voorzitter van de Raad van de rechtspraak. Waarom maakte hij deze overstap, wat trof hij aan bij de Raad, hoe reageerde hij op het verschijnen van het rapport va de visitatiecommissie in 2019, wat heeft corona hem geleerd en welke voeling houdt hij met de gerechten? Een openhartig gesprek over kritiek, vertrouwen, samenwerking en de drang naar onafhankelijkheid.  

Gesprek met Edwin Bleichrodt, procureur-generaal bij de Hoge Raad, over de bijzondere taken van de PG bij de Hoge Raad, zoals het vorderen van cassatie in het belang der wet, het uitoefenen van toezicht op het Openbaar Ministerie, de druk op de rechtspraak en de rechtsstaat en het omgaan met en leren van fouten.  

Vraaggesprek met Patricia Messer (programmamanager Tijdige rechtspraak en president rechtbank Midden-Nederland).  

Gesprek met staatsgeleerde en voormalig minister van justitie Ernst Hirsch Ballin over zijn onlangs verschenen boek Waakzaam burgerschap, vertrouwen in de democratie en rechtsstaat herwinnen.  

Het project heet PleitVRij en het is het eerste onderwijsprogramma dat virtual reality (VR) gebruikt met echte mensen in plaats van avatars. Studenten rechten bij de Rijksuniversiteit Groningen, de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit Utrecht (University Law College) kunnen door middel van een VR bril ervaren hoe het is om een pleidooi te houden in een virtuele rechtbank en live tegenover een “echte” rechter te staan, terwijl publiek in de zaal toekijkt.  

Online zittingen moeten een integraal onderdeel worden van de gereedschapskist die rechters gebruiken om recht te doen, vinden ze in Overijssel.  

Onder welke omstandigheden is een online zitting wenselijk en mogelijk en wat zijn de randvoorwaarden? Die vragen staan centraal in de visie en het plan van aanpak Online Zittingen die de Rechtspraak deze zomer hoopt te publiceren. Judith Boeree, gerechtsbestuurslid bij de Centrale Raad van Beroep, is voorzitter van de projectgroep Online Zittingen.  

Is het mogelijk om ook non-verbale signalen via een scherm te leren verstaan? Ja, zeggen Marsha Baboelal (37), basispsycholoog bij Mentaal Beter Online en Yvonne Lammertink (38), geestelijk begeleider en life counselor bij ilonk.  

IVO Rechtspraak, de ICT-dienstverlener voor de Rechtspraak, onderzoekt welke mogelijkheden er zijn om een passender digitaal platform te creëren voor online zittingen. Voorbeeld is de Britse HM Courts and Tribunals Service waarmee rechters in het Verenigd Koninkrijk al enige tijd werken. Tot het zover is, maakt IVO gebruik van het vergaderplatform MS Teams. Een gesprek met Wim Lubbers, informatiemanager bij IVO Rechtspraak.  

Is de rechter vooral een mens of is het vooral een functie?  Mag een rechter in functie – net als iedere andere burger – zeggen of schrijven wat hij wil of moet hij gezien zijn functie een zekere terughoudendheid betrachten?  

Openhartig vraaggesprek met Bart Jan van Ettekoven, voorzitter Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, over het in november 2021 uitgebrachte reflectierapport ‘Lessen uit de kinderopvangtoeslagzaken’.  

Vraaggesprek met Ard Schoep, officier van justitie in het Arrondissementsparket Den Haag en vice-voorzitter NVvR, en strafrechtadvocaat Patrick van der Meij over de professionele verhoudingen tussen advocaten, officieren van justitie en rechters.  

Bekijk hier de samenvatting van het gesprek tussen officier van justitie Ard Schoep en strafrechtadvocaat Patrick van der Meij.  

Vraaggesprek met René de Beukelaer, hoofdofficier van justitie in het Arrondissementsparket Amsterdam.  

Vraaggesprek met Dineke de Groot, sinds 1 november 2020 president van de Hoge Raad der Nederlanden, over haar kijk op de rechtspraak en de rol van de Hoge Raad in ons staatsbestel en in onze samenlevering.  

Vraaggesprek met Bart Jan van Ettekoven, voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, naar aanleiding van de kindertoeslagenaffaire.  

Vraaggesprek met officier van justitie Disa Jironet. In haar haar boek ‘Misdaad en mededogen’ bepleit Jironet een andere benadering van het strafrecht met meer oog voor het lijden van zowel slachtoffer als dader.