Na het verschijnen van het rapport van de Verkenner (april 2024) hebben het Openbaar Ministerie en de Raad voor de rechtspraak de afgelopen jaren werk gemaakt van werkdruk. Uit voortgangsrapportages – die beide werkorganisaties vorig jaar hebben opgesteld en deze zomer hebben geactualiseerd – blijkt dat zij erkennen dat werkdruk tot aanvaardbare proporties moet worden teruggebracht. De NVvR ziet dat de aanbevelingen serieus zijn genomen en tot actie hebben geleid. Er zijn zowel centraal als lokaal stappen gezet.

Weinig merkbaar effect

Navraag bij onze achterban via onze sectiewoordvoerders in de Ledenraad levert echter een genuanceerder beeld op. Medewerkers ervaren in de praktijk weinig verandering en slechts bij uitzondering neemt de werkdruk merkbaar af. Tijdens het gesprek werd wel benadrukt dat werkdruk veel meer dan twee jaar geleden bespreekbaar is geworden op de werkvloer. Dat het probleem serieus wordt genomen, is winst. Tegelijkertijd ziet onze achterban er te weinig van terug en hebben de genomen maatregelen in hun ogen te weinig effect gehad. Daarbij werd erkend dat de grootschalige ICT-hack bij het OM, in de zomer van 2025, het vraagstuk niet heeft versimpeld. Ook is gesproken over de vervreemding tussen werkvloer en centrale leiding. Reacties op de voortgangsrapportages als “dichtgeplamuurde managementtaal” geven iets weer van dat gevoel.

Energiebronnen en mogelijke maatregelen

De Verkenner herinnerde aan zijn “drieluik” van energiebronnen (paragraaf 3.5 van zijn rapport):

• het gevoel dat je je werk goed kunt doen (competentie);
• de ruimte om zelf te bepalen hoe je het werk doet (autonomie);
• de verbondenheid met anderen in de organisatie.

In zijn rapport concludeerde hij dat het in de huidige organisatiecultuur van de rechtspraak juist hieraan schort. Aan de hand hiervan werden maatregelen en ideeën besproken om lokale successen – zoals een poule van reserverechters – ook bij andere gerechten en parketten in te voeren. Ook kwamen aan bod: robuuste financiering, (inmiddels deels gerealiseerde) capaciteitsuitbreidingen, de cruciale rol van leidinggevenden, aanpassingen in roosteren en planning, praktische ongemakken die dagelijks de frustratie voeden (vooral bij het OM) en het belang van regelmatige metingen om te kunnen bijsturen.

Afspraken voor de toekomst

Alle betrokken partijen waren het erover eens dat evaluatie van de maatregelen nodig blijft om te zien of ze op termijn meer effect sorteren. Ook nieuwe maatregelen zijn nodig om werkdruk blijvend te verminderen en werkgeluk te stimuleren. Afgesproken is dat jaarlijks een themabijeenkomst wordt georganiseerd en dat werkdruk structureel op de agenda van bestuurlijke overleggen blijft staan. Op basis van regelmatige medewerkersonderzoeken binnen de werkorganisaties kan een vinger aan de pols worden gehouden. Het ministerie ontvangt in het Sector Overleg Rechterlijke Macht (SORM) een jaarlijkse update van de themabijeenkomst en de bestuurlijke overleggen.

De NVvR dankt alle betrokkenen voor de waardevolle input die zij voorafgaand aan het gesprek mocht ontvangen. Deze stelde het bestuur in staat het juiste gesprek te voeren. Het tijdperk van de Verkenner mag dan zijn afgerond; werkdruk blijft hoog op de agenda.

Lees hier het rapport van de verkenner werkdruk (april 2024).

Lees hier de NVvR-brief aan de verkenner ter voorbereiding op het gesprek.