De NVvR heeft een nieuwe rechterscode. Op 26 januari 2026 stemde de ledenraad in met de opzet die een werkgroep van de NVvR heeft voorbereid. De nieuwe rechterscode is gebaseerd op vijf kernwaarden – onafhankelijkheid, onpartijdigheid, integriteit, deskundigheid en professionaliteit – en is in klare taal geformuleerd.

Een werkgroep bestaande uit zeven rechters uit verschillende gerechten en generaties en de voorzitter van de NVvR, boog zich het afgelopen jaar over de formulering van een nieuwe code. De code bevat geen afdwingbare regels, maar is een handvat voor reflectie en dialoog tussen rechters over de betekenis van het rechterschap en een goede uitoefening van hun vak. Daarnaast is de code bedoeld om aan anderen te laten zien welk gedrag zij van rechters mogen verwachten.

Klare taal

Het is bijna vijftien jaar geleden dat de NVvR een eigen rechterscode formuleerde. Aan de totstandkoming ervan ging een lange discussie vooraf, met name over de apart geformuleerde kernwaarde ‘autonomie’. Die kernwaarde is in de nieuwe code vervallen. In plaats daarvan staat nu in klare taal omschreven welke verantwoordelijkheid een rechter heeft in de verschillende rollen die hij aanneemt; als onderdeel van de derde staatsmacht, als geschilbeslechter in individuele zaken, in de organisatie van de rechtspraak  en als burger. In de nieuwe code staat onder andere dat rechters in hun privéleven alle rechten kunnen uitoefenen die iedere burger heeft, maar dat zij zich wel bewust moeten zijn van hun positie als neutrale, onpartijdige en onafhankelijke rechter. Hoewel zij zich in principe niet uitlaten over individuele zaken, staat het rechters vrij om aan anderen uit te leggen hoe het rechtssysteem werkt en wat onafhankelijke rechtspraak betekent voor de samenleving.

Als de democratische rechtsstaat onder druk staat of de scheiding der machten niet wordt gerespecteerd, heeft iedere rechter het recht zich daarover in het openbaar uit te laten. Publiekrechtelijke en privaatrechtelijke collectiviteiten van rechters – zoals een gerecht of een beroepsorganisatie als de NVvR – hebben de plicht zich daarover uit te spreken.

Lees hier de nieuwe rechterscode en onze kernwaarden.