Enkele pilots in het kader van de modernisering van het Wetboek van strafvordering worden verlengd. De Wetenschappelijke Commissie (WeCo) van de NVvR is het hiermee eens, omdat het goed is van te voren te kijken hoe bepaalde wetswijzigingen in de praktijk uitpakken. Dat geldt bijvoorbeeld voor zogeheten pilots op het gebied van audiovisuele registratie, met name het onderdeel ‘Opnamen van beeld, geluid of beeld en geluid als onderdeel van de verslaglegging en als wettig bewijsmiddel’. De meerwaarde daarvan is, onder de huidige omstandigheden, niet gebleken, terwijl de werkwijze heeft geleid tot een forse verzwaring van de werklast.

Op maandag 14 april komt de ledenraad van de NVvR bijeen. Op de agenda staan onder andere werkdruk, inschaling, veiligheid en weerbaarheid, de strafbeschikking OM, de herbenoeming van bestuursleden, het arbeidsmarktonderzoek, de versterking van de rechtsstaat en de ontwikkelingen bij de Centrale Raad van Beroep. Daarnaast bespreekt de ledenraad het jaarverslag en de jaarrekening 2024.

De NVvR heeft de afgelopen weken onder haar leden twee enquêtes uitgezet over de tijdelijke instructie intensivering strafbeschikking. De eerste enquête richtte zich op leden binnen het Openbaar Ministerie, de tweede op de zittende magistratuur. De respons was hoog: circa 400 leden namen deel. De NVvR spreekt haar dank uit voor deze betrokkenheid. Uit de reacties blijkt een duidelijke gedeelde visie bij OM en ZM.

De International Association of Judges (IAJ) verzet zich tegen de bedreiging van rechters en de aantasting van de Rule of Law. Recente aanvallen op rechters van het International Criminal Court (ICC) verzwakken de internationale rechtsorde, waarschuwt de IAJ. De NVvR is lid van de IAJ.

Op 22 februari demonstreerden Hongaarse rechters voor een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht in Hongarije. De demonstratie werd georganiseerd door de Hongaarse vereniging voor rechters (MABIE) en duizenden rechters namen deel.

Rechters maken zich zorgen over de onafhankelijkheid van de rechtspraak en de invloed die de politiek uitoefent op de rechterlijke macht. In december 2024 stelde GroenLinks/PvdA-kamerlid Esmah Lahlah hierover vragen aan de staatssecretaris Struycken voor Rechtsbescherming. Afgelopen week kwam hierop een antwoord.

De strafrechtketen loopt door een veelheid aan oorzaken al lange tijd vast. Er is geen simpele oplossing voor dit probleem. De NVvR vindt het uitstekend dat wordt nagedacht over oplossingen om de strafrechtspraak maatschappelijk effectief te houden. Mogelijk dat een bredere toepassing van de strafbeschikking een deel van de oplossing kan zijn, mits deze gepaard gaat met voldoende waarborgen om de rechtvaardigheid en proportionaliteit van straffen te garanderen. Als vereniging voor alle magistraten, zowel rechters als officieren van justitie, vindt de NVvR het essentieel dat onze achterban nauw betrokken is bij de ontwikkeling en uitvoering van dergelijk beleid. Deze betrokkenheid komt voort uit de gedeelde verantwoordelijkheid voor de rechtsstatelijke principes.

In het radioprogramma Dit is de dag sprak NVvR-voorzitter Marc Fierstra op 25 februari met presentator Tijs van den Brink over de wankelende rechtsstaat en de opstelling van bewindspersonen met betrekking tot rechtelijke uitspraken.

Na een roerige week waarin de afbrokkelende rechtsstaat veelvuldig in het nieuws was, spreekt NVvR-voorzitter Marc Fierstra vandaag in een uitgebreid interview in Trouw over de rol van de rechter in het politieke spanningsveld waarin we ons bevinden. Fierstra: ‘De rechter wordt steeds vaker als een tegenstander gezien. Het besef dat we het met elkaar moeten doen is weg.’

De afgelopen week haalde de rechter een streep door het inreisverbod van drie omstreden islamitische predikers, dat was opgelegd door justitieminister David van Weel en asielminister Marjolein Faber. De rechtbank Amsterdam oordeelde hiervoor onvoldoende onderbouwing te zien. Hierna deden online verwensingen de ronde over de betrokken rechter en zijn partner. Via LinkedIN en in Trouw bracht de NVvR een steunbetuiging naar buiten voor deze collega.

De Wetenschappelijke Commissie van de NVvR adviseert de minister van Asiel en Migratie eerst in kaart te brengen wat de impact van maatregelen uit het Asiel- en Migratiepact zijn voor de Nederlandse rechtspleging alvorens met nieuwe nationale wetgeving te komen.

De Wetenschapelijke Commissie (WeCo) van de NVvR zoekt nieuwe leden. Met name specialisten op het gebied van civiel recht, Europees recht en asiel- en migratierecht zijn zeer welkom. De WeCo adviseert gevraagd en ongevraagd over wetsvoorstellen. Aandacht gaat daarbij vooral uit naar de consequenties van wetgeving voor het werk van rechters en officieren van justitie.

In de onlangs afgesloten cao RM 2024-2025 is afgesproken dat er een onderzoek gaat plaatsvinden naar de relatieve salarispositie van magistraten. De NVvR wil dit onderzoek zo goed mogelijk begeleiden en zoekt daarom leden met specifieke expertise of behulpzame inzichten op het gebied van arbeidsmarktonderzoeken. De NVvR zoekt voor een samen te stellen werkgroep leden

Eind januari heeft de NVvR minister Faber van Asiel en Migratie per brief gewezen op het rechtsstatelijk risico van het wetsvoorstel Introductie van een tweestatusstelsel en het aanscherpen van de vereisten bij nareis. Dit in aanvulling op het advies dat de Raad voor de rechtspraak hierover gaf op 20 januari. De Wetenschappelijk Commissie (WeCo) van de NVvR brengt hierover mogelijk binnenkort eveneens een inhoudelijk advies uit.

De Kamerleden Bamenga (D66) en Koops (NSC) hebben een initiatiefwetsvoorstel ingediend om etnisch profileren wettelijk te verbieden. Daartoe zou de Algemene wet bestuursrecht en het Wetboek van Strafvordering moeten worden aangepast.

Wat is “passende arbeid” voor een rechtelijk ambtenaar in geval van arbeidsongeschiktheid? De NVvR-Commissie Rechtspositie (CRP) heeft zich onlangs over deze vraag gebogen. Dit naar aanleiding van diverse praktijkvoorbeelden die leden met het NVvR-bureau hebben gedeeld. Is het juist dat hiervoor wordt aangesloten bij de professionele standaarden (bijv. aantal zittingen), zoals door sommige leidinggevenden wordt aangegeven?

Van de 3.500 rechterlijke ambtenaren bleken er in 2024 slechts 800 (23,5%) te zijn verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Omdat langdurige uitval als gevolg van een ongeval of ziekte iedereen kan overkomen en een grote impact kan hebben op leven en inkomen heeft in het laatste kwartaal van 2024 een bewustwordingscampagne plaatsgevonden via de Stichting Collectieve Verzekeringen (Sticol). Met succes, want in de afgelopen weken steeg het aantal verzekerde rechterlijke ambtenaren met 600. Een stijging van 17% naar 40,5%. Verzekeren is nog steeds mogelijk.

Op 29 januari ondertekenden de staatssecretaris Teun Struycken voor Rechtsbescherming, NVvR-voorzitter Marc Fierstra en vice-voorzitter Bote ter Steege het cao-akkoord 2024/2025 voor de Rechterlijke Macht. Het nieuwe cao-akkoord bevat niet alleen een financiële component, maar ook inhoudelijke afspraken.

Op 29 november organiseerde de NVvR haar jaarlijkse contactdag voor gepensioneerde NVvR-leden. Deze dag is niet alleen een weerzien met oud-collega’s en -beroepsgenoten, maar heeft ook een cultureel karakter.

Vanwege het nog lopende onderhandelingsproces rondom de cao voor de Rechterlijke Macht wordt de december-vergadering van de Ledenraad verplaatst naar 27 januari.

Al geruime tijd maakt de NVvR zich sterk voor een eerlijkere inschaling van magistraten. Uit een recente peiling blijkt dat veel leden overwegen compensatie te vragen voor een eerdere oneerlijke inschaling. Op basis van het op 18 juli 2024 gesloten akkoord geldt per 1 juli 2023 een nieuw beleid gebaseerd op werkervaring in plaats van laatstverdiend salaris. Voor de NVvR is dit een belangrijke eerste stap om inkomensongelijkheid tussen mannen en vrouwen aan te pakken.

Op 11 november heeft er overleg plaatsgevonden tussen de NVvR en het gerechtsbestuur van de Centrale Raad van Beroep over afgenomen zaaksinstroom bij het beroepscollege. In het constructieve overleg hebben wij gezamenlijk gesproken over de verschillende mogelijkheden voor de toekomst.

De Tweede Kamer heeft met een ruime meerderheid een motie van VVD-Kamerlid Ulysse Ellian aangenomen, waarin wordt opgeroepen om de Raad voor de rechtspraak een centrale en sturende rol te geven bij het verdelen van financiële middelen en het coördineren van de bedrijfsvoering binnen de rechtspraak. De motie werd gesteund door 99 stemmen, wat de brede steun vanuit de Kamer benadrukt.

Bijna 300 leden reageerden de afgelopen weken op onze enquête over de termijn waarbinnen verlof moet worden aangevraagd. In de cao is afgesproken de termijn van de verlofaanvragen aan te pakken, vanwege de extra druk die dit veroorzaakt boven de al bestaande werkdruk in de gerechten en parketten. Daarbij wordt een uitgangstermijn van maximaal 4 maanden redelijk geacht. Deze termijn wordt slechts in 42% van de gevallen gehaald.

De NVvR heeft eerlijke inschaling hoog op haar prioriteitenlijst staan. Zo heeft de NVvR in juli van dit jaar bereikt dat het discriminatoire inschalingscriterium “laatstverdiende loon” per 1 juli 2023 is vervangen door “(werk)ervaring”. Iedere inschaling na 1 juli 2023 is hierdoor opnieuw gewogen en de betreffende rechters en officieren worden gecompenseerd. Naar aanleiding van het akkoord hebben zowel het OM als de Raad voor de rechtspraak onlangs een ‘coulance’-regeling afgekondigd.

De NVvR onderhandelt als vakbond op dit moment met de minister van Justitie & Veiligheid over een nieuw arbeidsvoorwaardenakkoord (in de volksmond ‘cao’ genoemd) voor de rechterlijke macht. Inmiddels is het cao-team van de NVvR diverse malen met de delegatie van de minister om tafel gegaan en worden de contouren van een te bereiken resultaat voorzichtig zichtbaar. Het cao-team heeft het bestuur van de NVvR hierover afgelopen week bijgepraat. Zonder inhoudelijk veel te kunnen melden (om de besprekingen niet te verstoren), wil het bestuur wel meegeven voorlopig positief te hebben gereageerd op het tussentijdse verslag van het cao-team.

De rechterlijke macht staat de komende jaren voor een nieuw probleem: steeds meer magistraten kijken uit naar een andere werkomgeving. Dit blijkt uit een enquête die de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), de vakbond en beroepsvereniging van rechters en officieren van justitie, onder haar achterban heeft gehouden. Meer dan 1.100 leden namen deel aan de enquête. De enquête biedt aanknopingspunten om te hopen dat de uitstroom van collega’s kan worden voorkomen, als de werkdruk tenminste effectief wordt aangepakt.

Van 18 tot en met 21 oktober kwamen International Association of Judges (IAJ) en de European Association of Judges (EAJ) bijeen in Kaapstad (Zuid-Afrika). Hierbij zijn in totaal 92 rechtersverenigingen van over de hele wereld aangesloten. NVvR-voorzitter Marc Fierstra en de voorzitter van de Commissie internationaal Tijn van Osch vertegenwoordigden onze vereniging. In beide vergaderingen was veel aandacht voor de ongelijke beloning en de onafhankelijkheid van rechters, die in veel Europese landen en daarbuiten onder grote druk staat.

De benoemingsprocedure van presidenten en leden van de Raad voor de rechtspraak moet worden aangepast. Meer afstand tot de politiek is nodig om de onafhankelijkheid van de rechtspraak te waarborgen. Daarnaast zou de rechtspraak een aparte begroting moeten krijgen. Dat staat in de bundel Constitutionele waarborgen die op 24 oktober werd aangeboden aan de staatssecretaris voor Rechtsbescherming. NVvR-voorzitter Marc Fierstra nam deel aan het panel.

Het is te vroeg om procesafspraken in het strafproces wettelijk te regelen. Het voorstel om de buitengerechtelijke afdoening te verbeteren (strafbeschikking) behoeft nadere bestudering. Dat staat in het advies dat de Wetenschappelijke Commissie onlangs uitbracht.